⏰ زمان تقریبی لازم برای مطالعه: ⏳ 7 دقیقه

 

فیوز یا کلید مینیاتوری (miniature circuit breaker) وسیله ایست ارزان جهت حفاظت از وسایل و افراد در لحظه اتصال کوتاه یا اضافه بار. این المان در سه نوع تک پل ، دو پل ، سه پل و چهار پل وجود دارد.

اجزای فیوز مینیاتوری: فیوز مینیاتوری یا MCB از چند بخش تشکیل شده است:

 

 

  1. اهرم قطع و وصل برق خروجی
  2. بازوی محرک
  3. کنتاکت اصلی جریان خروجی
  4. ترمینالهای ورودی و خروجی
  5. فلز بیمتال(قطع کننده در برابر اضافه بار)
  6. پیچ کالیبراسیون محدوده عملکرد
  7. سیم پیچ
  8. جرقه گیر

 

فیوز مینیاتوری از نظر کاربرد به تیپ های B روشنایی ، C موتوری ، D ترانسفورماتوری ، K قدرت ، Z بسیار حساس تقسیم بندی می گردد.

نکته:

توجه نکردن به تیپ فیوز مینیاتوری و کلیدهای بریکر منجر به خسارت های جبران ناپذیری خواهد شد.

اولویت بندی کلید خودکار مینیاتوری از نظر حساسیت: D-C-B-Z

تیپ B(تند کار)

این نوع فیوز در مصارف خانگی و روشنایی مورد استفاده قرار میگیرد. در جریان لحظه ای 3-5 برابر جریان نامی عمل قطع جریان خروجی را انجام میدهد.

تیپC(کند کار)

کاربرد این فیوز در مصارف صنعتی میباشد و در برابر جریان های لحظه ای 5-10 برابر جریان نامی عمل میکند و زمان قطع آن نسبت به تیپB بیشتر است.

 تیپ D(ترانسفورمری)

کاربرد آن در مصارف ترانسفورماتور است.جریان قطع لحظه ای آن 10-20 برابر جریان نامی است و زمان قطع آن از همه تیپها بیشتر است.

 تیپK(موتوری)

این نوع فیوز جهت حفاظت از موتور ، ترانس و مدارات قدرت کاربرد دارد. محدوده قطع آن کمتر و سریع تر از تیپ های قبلیست. زمان قطع در برابر اتصال کوتاه آن بین تیپ C و D میباشد.

 تیپZ(بسیار حساس)

این نوع فیوز بیشترین حساسیت را داراست و در سریع ترین زمان ممکن جریان اضافه بار و اتصال کوتاه را قطع میکند و در مدارت بسیار حساس و گران قیمت مانند بردهای الکترونیکی و PLCها کاربرد دارد.

نوشته های حک شده بر روی فیوز یا کلید مینیاتوری به صورت شکل زیر میباشد:

 

 

 

جدول فیوز مینیاتوری :

استاندارد یا رنج فیوزهای مینیاتوری از نظر جریان نامی موجود در بازار (انواع آمپر فیوز مینیاتوری): 2A-6A-10A-16A-25A-32A-50A-63A-80A-100A-125A

تشخیص خرابی ، تست و تعویض فیوز مینیاتوری

جهت تشخیص خرابی فیوز مینیاتوری برق و تست فیوز مینیاتوری کافی است آمپری بیش از رنج آن در زمانی مشخص از فیوز مینیاتوری عبور دهید. اگر قطع نکرد قطعا سوخته است. در بعضی موارد فیوز مینیاتوری اصلا وصل نمیشود که آن نیز دیگر بدرد نمیخورد. همچنین  فیوز مینیاتوری اگر بدون علت داغ شود باید تعویض گردد.

💡 مطالعه بیشتر 👈🏻  ترانس جریان چیست؟

بهترین مارک و انواع برندهای فیوز مینیاتوری

فیوز مینیاتوری در انواع برندهای ایرانی ، چینی و اروپایی موجود می باشد. فیوز های مینیاتوری ایرانی از جمله پارس فانال ، الکترو کاوه ، رعد ، اصفهان کلید ، توس فیوز ، آرا نیرو سپاهان ، ایستا توان صنعت ، پایش نیرو ، فیوز کریر  ، راد الکتریک ، صنایع برق پیچاز ، تابان یزد ،صنایع برق زاویر ،فیوز صنعت ،گروه صنعتی و بازرگانی تارا ، دنا و ماد الکتریک میباشند که پارس فانال بهترین نوع فیوز مینیاتوری ایرانی می باشد.

ولی در مجموع فیوزهای مینیاتوری ایرانی کیفیت مشابه کره ای و اروپایی را ندارند. فیوز های مینیاتوری چینی به غیر از چانت ، بصورت یک کلید عمل میکنند و اصلا جهت حفاظت نمی توان روی آنها تکیه کرد. لذا حتما مطمان شوید که کلید مینیاتوری که خرید می کنید کپی چینی نباشد مانند ls ، هیوندای و اشنایدر … بعد از آن فیوزهای مینیاتوری هندی مانند لگراند که کیفیت کمی دارند.

پس از آن فیوزهای مینیاتوری کره ای مانند ls و هیوندای کیفیت خوبی دارند. بهترین مدل فیوزهای مینیاتوری مدل abb ، اشنایدر ، دورمن اسمیت انگلستان ، زیمنس و بوش .

علت داغ شدن فیوز مینیاتوری:

علت داغ شدن فیوز مینیاتوری ، کشیدن آمپر بالا (معمولا با فيوز پريدن همراه است) و یا خرابی پلاتین های آن است.

مباحث تخصصی:

کلید مینیاتوری [MCB] چیست؟

MCB چیست؟ (Mini Breaker Circuit Breaker (MCB یا Miniature Circuit Breaker یک کلید الکتریکی خودکار است که برای محافظت از مدارهای الکتریکی ولتاژ پایین، از آسیب ناشی از جریان اضافی در اثر اضافه بار یا اتصال کوتاه استفاده می شود. MCB ها به طور معمول تا جریان تا 125 آمپر تولید میشوند. از ویژگی های عملکرد قابل تنظیم برخوردار نیستند و می توانند بصورت حرارتی یا مغناطیسی عمل کنند.

مقایسه فیوز با کلید مینیاتوری

امروزه کلید های مینیاتوری (MCB) به جای فیوزها بیشتر در شبکه های برقی ولتاژ کم استفاده می شوند. MCB در مقایسه با فیوز دارای مزایای بسیاری است:

به طور خودکار مدار الکتریکی را در شرایط غیر طبیعی شبکه قطع می کند (هم شرایط اضافه بار و هم اتصالی). فیوز مینیاتوری MCB در تشخیص چنین شرایطی بسیار مطمئن تر است ، آیا نسبت به تغییر جریان حساس تر است.

از آنجا که اهرم فیوز مینیاتوری در هنگام خاموش شدن در حالت قطع خود قرار دارد ، ناحیه معیوب مدار الکتریکی به راحتی قابل شناسایی است. اما در صورت وجود فیوز ، برای چکاپ فیوز ، باید چنگک فیوز را باز کرد یا فیوز را از پایه جدا کرده و بررسی کنید. بنابراین اگر فیوز مینیاتوری MCB در مقایسه با فیوز عمل کرده باشد ، بسیار راحت تشخیص داده می شود.

ترمیم سریع مدار در صورت استفاده از فیوز امکان پذیر نیست ، زیرا فیوزها باید برای وصل مدار ، مجدداً جایگزین شوند. اما در مورد فیوز مینیاتوری ، بازگرداندن سریع اهرم سوئیچ امکان پذیر است.

💡 مطالعه بیشتر 👈🏻  لوله برق و انواع آن

وصل کلید مینیاتوری MCB نسبت به فیوز از لحاظ الکتریکی ایمن تر است.

فیوز مینیاتوری را می توان از راه دور کنترل کرد ، در حالی که فیوزها را نمی توان.

به دلیل این مزیت های بسیار زیاد فیوز مینیاتوری نسبت به فیوز ، در شبکه الکتریکی ولتاژ پایین ، از کلید مینیاتوری تقریبا همیشه به جای فیوز استفاده می شود. تنها یک نقطه ضعف فیوز مینیاتوری نسبت به فیوز دارد که این سیستم نسبت به سیستم فیوز گران تر است.

 

اساس کار فیوز مینیاتوری

برای فیوز مینیاتوری ،دو ترتیب کار وجود دارد. یکی با اثر حرارتی جریان و دیگری با اثر الکترومغناطیسی جریان بیش از حد. عملکرد حرارتی فیوز مینیاتوری به این صورت است که با یک بیمتال نوار دو فلزی در زمان اضافه جریان مستمر ، بیمتال گرم می شود و با خم شدن ،فیوز مینیاتوری عمل میکند. این انحراف ترموکوپل، چفت مکانیکی را آزاد می کند.

از آنجا که این چفت مکانیکی به مکانیسم عمل کننده متصل است ، باعث می شود که فیوز مینیاتوری قطع شود. اما در شرایط اتصال کوتاه ، افزایش ناگهانی جریان باعث جابجایی الکترومکانیکی پیستون در ارتباط با سیم پیچ یا سلونوئید الکترومغناطیسی فیوز مینیاتوری می شود. این پیستون به اهرم قطع ضربه میزند و باعث آزاد شدن فوری مکانیسم قفل و در نتیجه باعث قطع مدار می شود. این یک توضیح ساده در مورد اصل کار کلید مینیاتوری بود.

ساخت فیوز مینیاتوری

ساخت فیوز مینیاتوری بسیار ساده ، مقاوم و بدون نیاز به تعمیر و نگهداری است. به طور کلی ، یک فیوز مینیاتوری تعمیر یا نگهداری نمی شود ، فقط در صورت لزوم با یک مورد جدید تعویض می شود. یک کلید مینیاتوری معمولاً دارای سه بخش اصلی است:

قاب کلید مینیاتوری: قاب فیوز مینیاتوری یک بدنه پلاستیکی است. این یک محفظه سفت و سخت عایق شده است که در آن اجزای دیگر سوار شده اند.

مکانیسم عمل فیوز مینیاتوری: مکانیزم عملکرد یک فیوز مینیاتوری ، بوسیله قطع و وصل دستی یک اهرم عمل می کند. دارای سه حالت “روشن” ، “خاموش” و “تریپ” است. اگر فیوز مینیاتوری بخاطر جریان بیش از حد عمل کند ، سوئیچ فیوز مینیاتوری می تواند در وضعیت “تریپ” باشد.

هنگام قطع کردن دستی فیوز مینیاتوری، اهرم کلید در وضعیت “قطع” قرار خواهد گرفت. در حالت وصل ، سوئیچ فیوز مینیاتوری در وضعیت “on” قرار دارد. با مشاهده موقعیت های اهرم فیوز مینیاتوری می توان وضعیت آن را متوجه شد.

قسمت قطع کننده فیوز مینیاتوری: واحد قطع کننده قسمت اصلی است که وظیفه کار صحیح کلید مینیاتوری را بر عهده دارد. دو نوع اصلی مکانیسم قطع در فیوز مینیاتوری MCB ارائه شده است. بیمتال دو فلزی محافظ ،در برابر جریان اضافه بار و مگنت مغناطیسی جهت محافظت در برابر جریان اتصال کوتاه است.

💡 مطالعه بیشتر 👈🏻  برد دیزل ژنراتور چیست و به چه منظوری استفاده می شود؟

کار با یک فیوز مینیاتوری کوچک: سه مکانیزم وجود دارد که در یک کلید مینیاتوری وجود دارد تا قطع شود. اگر عکس اجزای آن را در پایین مشاهده کنیم ، خواهیم دید که عموماً یک بیمتال ، یک سیم پیچ و یک اهرم قطع وجود دارد. مسیر انتقال جریان الکتریکی یک فیوز مینیاتوری که در تصویر زیر نشان داده شده است به شرح زیر است. ابتدا ترمینال برق سمت چپ – سپس بیمتال – سپس سیم پیچ – سپس کنتاکت قطع و وصل – سپس کنتاکت ثابت و در آخر سمت راست ترمینال قدرت جانبی. همه به صورت سری چیده شده اند.

 

 

اگر مدار برای مدت طولانی دارای بار بیش از حد باشد ، بیمتال بیش از حد گرم می شود و تغییر شکل می یابد. این تغییر شکل نوار بیمتال باعث جابجایی نقطه چفت می شود. کنتاکت متحرک فیوز مینیاتوری MCB به واسطه فشار فنر بوسیله این نقطه چفت کننده باعث آزاد شدن فنر می شود تا فیوز مینیاتوری قطع شود. سیم پیچ به شکلی قرار داده شده است که در هنگام اتصال کوتاه ، MMF(میدان الکترومغناطیسی) آن سیم پیچ باعث می شود که فلز داخل آن به همان نقطه قفل برخورد کرده و آن جابجا شود.

از این رو MCB به همان شیوه قطع خواهد شد. باز هم وقتی اهرم کلید مینیاتوری با دست اداره می شود ، یعنی وقتی ما فیوز مینیاتوری را به صورت دستی در حالت قطع قرار می دهیم ، همان نقطه چفت در حال حرکت دادن کنتاکت بصورت جدا از هم می باشد.صرف نظر از مکانیسم عمل – به عنوان مثال به دلیل تغییر شکل بیمتال یا به دلیل افزایش MMF از سیم پیچ یا به دلیل تغیر وضعیت دستی – همان نقطه قفل جابجا شده و همان فنر آزاد می شود.

هنگامی که کنتاکت قطع شود ، احتمال وجود قوس زیاد است. این قوس پس از آن از طریق جرقه گیر بالا می رود و وارد شکاف های آن می شود و سرانجام خاموش می شود. هنگامی که یک فیوز مینیاتوری را وصل می کنیم ، در واقع قفل جابجا شده را به موقعیت قبلی خود تنظیم می کنیم و فیوز مینیاتوری را برای یک عکس العمل دیگر آماده می کنیم.

 

 

با مهندس ابزار بروز باشید!

www.asangenerator.com