⏰ زمان تقریبی لازم برای مطالعه: ⏳ 4 دقیقه

به طور کلی سیستم کنترل و ایمنی به مجموعه لوازم و تجهیزاتی گفته می شود که به منظور دست یافتن به شرایط خاص و تعریف شده ای از پارامترهای کیفیت، کمیت و حتی خدمات مطلوب و مشخص و جهت تامین ایمنی محیط زندگی و پیشگیری از کلیه حوادث غیر مترقبه مورد استفاده قرار می گیرند.

از پرکاربردترین و مهم ترین تجهیزات و لوازم کنترل و ایمنی در صنعت ساختمان می توان به تجهیزات و لوازم کنترل درجه حرارت، کنترل فشار، کنترل رطوبت و تجهیزات اعلام و اطفاء حریق، کنترل جریان سیالات و دبی و لوازم کنترل سطح اشاره نمود.

 

تجهیزات و لوازم اندازه گیری و کنترل

سیستم‌های کنترل به انواع نمایشگرها، تجهیزات اندازه گیری تست، سنسورها و اکچوئیتورها (محرک‌ها) که در تعامل با یکدیگر یک لوپ کنترل را تشکیل میدهند، تقسیم می شوند.

تجهیزات و سیستم‌های کنترل از نظر کارایی و قابلیت برنامه ریزی، آنالوگ یا دیجیتال بودن، تعداد ورودی و خروجی، مکانیزم کنترل، مکانیکی یا الکتریکی بودن و… دارای انواع مختلفی می باشند.

تجهیزات و سیستم‌های کنترل با توجه به منبع تغذیه به انواع الکتریکی، پنوماتیکی (باد و یا هوای فشرده)، هیدرولیکی (روغن ها) و الکترونیکی تقسیم می گردند.

 

 شیرهای کنترل و ایمنی

به طور کلی شیرهای کنترل و ایمنی در سیستم‌های گوناگون چند وظیفه کلی دارند که از جمله آنها میتوان به موارد زیر اشاره نمود:

  •     قطع و وصل کامل جریان در مواقع ضروری (مانند شیرهای قطع گاز هنگام زلزله)
  •     جلوگیری از بازگشت مایعات و گازهای عبور کرده
  •     تنظیم عبور مقدار مورد نیاز مایعات و گازها
  •     تنظیم و کنترل مقدار و فشار مایعات و گازها
  •     کنترل و ایمن نگه داشتن دستگاه های تحت فشار
💡 مطالعه بیشتر 👈🏻  دیگ (Boiler)؛ تعریف، کاربرد و انواع

 

از پر کاربرد ترین تجهیزات در گروه شیرهای کنترل و ایمنی میتوان به شیرهای برقی اشاره نمود. از ویژگی‌های شیرهای برقی میتوان به موارد زیر اشاره نمود:

  •     جهت کنترل حرکت سیال یا تنظیم میزان دبی عبوری سیال با توجه به فاز سیال، نوع سیال و سیستم تحت کنترل از شیرهای برقی استفاده می گردد.
  •     شیرهای برقی به چند گروه خطی تک خروجی، نرمالی اوپن، نرمالی کلوز، دو راهه، سه راهه و دو راهه زاویه ای و … تقسیم می گردند.
  •     شیرهای برقی از نظر مکانیزم عملکرد به انواع مستقیم، با عملکرد پایلوت، بدون نیاز به اختلاف فشار و کواکسیال تقسیم می گردند.
  •     یکی از مهم ترین موارد در هنگام انتخاب شیرهای برقی توجه به سایز، نوع، دبی دمای سیال عبوری و  همچنین فشار کار سیستم می باشد.

 

کنترل و اندازه گیری دما

تجهیزاتی که در حیطه کنترل و اندازه گیری دما در ساختمان‌ها استفاده می شوند، به طور کلی شامل ترموستات‌ها، ترمومترها، دماسنج ها – ترانسمیترها، کالیبراتورهای دما، سنسورهای کنترلی دما و سنسورهای اندازه گیری دما می باشند.

ترموستات‌ها که جزء کاربردی ترین تجهیزات کنترل و اندازه گیری دما به شمار میرود، برای کنترل دمای یک سامانه در محدوده معین به صورت عملکرد مستقیم یا غیر مستقیم به کار می رود که عملکرد آنها به صورت مکانیکی یا الکتریکی می باشد.

 

در سیستم‌های تهویه مطبوع ترموستات‌ها به انواع ترموستات‌های مستغرق، جداری، دیواری، کانالی و … تقسیم می شوند.

ترموستات ها از نظر محل نصب، نوع عملکرد، رنج دمایی، تعداد مراحل کاری و نوع سنسور به انواع مختلفی تقسیم می شوند.

 

کنترل و اندازه گیری فشار

تجهیزاتی که در کنترل و اندازه گیری فشار سیالات و عموما در بخش تاسیسات ساختمان به کار میروند عبارتند از پرشر گیج‌های آنالوگ یا دیجیتال، پرشرهای مطلق و اختلاف فشار، کالیبراتورها، سنسورهای فشار، پرشر ترانسمیترها، مانومترها، مانوستات‌ها، رگلاتور ها و شیرهای فشار شکن و … .

💡 مطالعه بیشتر 👈🏻  انواع لوله‌های فاضلاب

 

کنترل و اندازه گیری سطح

تجهیزاتی که وظیفه کنترل و انداره گیری سطح را بر عهده دارند عموما در بخش تاسیسات و استخر، سونا جکوزی و موتورخانه ساختمان‌ها بکار میروند. از معمول ترین تجهیزات مورد استفاده در این بخش میتوان به لول سنج‌ها، لول گیج‌ها، لول ترانسمیترها و در انواع دیجیتال، التراسونیک، شناور، دیافراگمی، لرزشی و… اشاره نمود.

 

کنترل و اندازه گیری دبی

از جمله تجهیزات کنترل و اندازه گیری دبی میتوان به فلوسنج که همان دبی سنج است و نسبت میزان عبور سیال از مقطعی مشخص نسبت به زمان می سنجد را نام برد. فلومترها یا فلوسنج ها به انواع  الکترومغناطیسی ، آلتراسونیک ، کانال باز ، دنده ای ، کوریالیس ، پیتوت ، توربینی ، ورتکس و …. تقسیم بندی میشوند.

 

آنالایزرها

اندازه گیری یا سنجش پارامترهای مختلف سیالات و جامدات توسط تست‌های فیزیکی ، شیمیایی ، ابعادی و … روی مواد یا محیط یا فرآیندها، با استفاده از آنالایزها صورت می گیرد.

 

کنترل مانیتورینگ و اتوماسیون

بكارگيري امكاناتي كه عملکردهای فرآیندی در خانه، کارخانه یا هر محل دیگری را هوشمند (Smart) كند. خانه هوشمند به خانه‌اي گفته مي‌شود كه ساكنين آن امكان تنظيم و كنترل تجهيزات منزل خود را از راه دور و نزديك داشته باشند و نيز بتوانند برنامه‌هاي مختلف و سناريو‌هاي متنوعي را براي آن تجهيزات تعريف و اجرا نمايند. تجهیزاتی که در زمینه اتوماسیون و مانیتورینگ موتورخانه بکار برده میشوند در حفظ و کنترل آرامش ساکنین ساختمان‌ها دارای اهمیت بسیار ویژه ای است. زیر این تجهیزات قادر هستند به محض بروز کوچکترین خطای فنی، مسئولین مربوطه را بسرعت از خطای رخ داده آگاه نموده و سبب پیشگیری بسیاری از حوادث و ناملایمتی‌ها میگردند.

 

سیستم‌های اعلام و اطفاء حریق

جهت ارائه توضیحات بیشتر این گروه را به دو بخش اساسی زیر تقسیم بندی مینمائیم:

 

تجهیزات و لوازم اعلام حریق

کلیه تجهیزاتی که پیش از وقوع آتش سوزی و به محض وقوع آتش در محیط شروع به آگاهی رساندن به افراد حاضر و افراد مسئول (در محیط بوسیله آژیر و به افراد مسئول از طریق سیستم‌های پیام رسان) میکنند تجهیزات اعلام حریق گفته میشود که شامل تجهیزاتی مانند دتکتور دود، دتکتور حرارتی و پنل‌های کنرل مرکزی میشوند.

💡 مطالعه بیشتر 👈🏻  نکات حائز اهمیت در انتخاب و طراحی سیستم های تأسیسات مکانیکی

همچنین تجهیزات اعلام حریق قابلیت این را دارند که به تجهیزات اطفاء حریق نیز متصل شده و در صورت نیاز دستور فعال شدن آنها را بدهد.

 

تجهیزات و لوازم اطفاء حریق

تجهیزات اطفاء حریق شامل کلیه تجهیزاتی است که هدف آنها خاموش نمودن حریق و آتش رخ داده است. مانند کپسول آتش نشانی که خود دارای انواع مختلفی است، اسپرینکلر آتش نشانی ، شیرهای آتشنشانی که به محض دریافت دستور از سیستم‌های اعلام فعال شده و با پاشش  آب به محیط سعی بر خاموش شدن حریق مینماید.

 

 

با مهندس ابزار به روز باشید!